Mr. Nice (2010)

Howard Marks staat op het podium: “zijn hier agenten in burger in de zaal?”. Howard doet de komende anderhalf uur de motivatie voor de vraag uit zijn doeken voor we belanden bij de punchline. Mr. Nice geldt als de langste autobiografische grap ooit verteld, waarbij Howard Marks het publiek in de theaterzaal (en de kijker van de film) bespeelt als een fantastische stand-upcomedian. Zijn leven klinkt ook als een grap: de universitair geschoolde leraar die een carièreswitch maakt tot een gigantische drugsbaron. Een drugsbaron die zijn imperium leidt zonder geweld, maar met een glimlach, een schouderklopje en een gigantische oudejaarsbonus voor zijn mankrachten. Hij wordt niet voor niks Mr. Nice genoemd...

Rhys Ifans is de perfecte belichaming van Marks. Charmant, charismatisch, een beetje klungelig. Een uit de kluiten gewassen puppy, die je nooit zou kunnen verdenken van drugssmokkel. In wezen is het ook een goeiige kerel, die precies weet wat mensen nodig hebben. “Hij is niet de misdadiger, het zijn de regels die verkeerd zijn.”

Je begint hem nog te geloven ook. Marks, een van de grootste Britse drugsdealers, lijkt er echt van overtuigd te zijn dat het hier geligitimeerd is om de wet te breken. Hij breekt hem immers omdat de wet onzin is. Wanneer Marks wordt opgepakt voel je als kijker inderdaad sympathie voor zijn zaak. Dit komt mede door de regie van Bernard Rose, die overtuigend weet neer te zetten dat hasj een positief effect heeft op Howard en zijn omgeving. Wanneer een man binnen komt lopen als hij zijn vriendin seks ziet hebben met Howard wordt hij niet woedend, maar deelt hij het stickie. Hasj, jongens.

Bernard Rose maakt zo ongeveer de eerste film over een drugsbaron waarbij het idealisme en de acties van de baron als bewonderenswaardig worden neergezet. Wanneer Howard wordt opgepakt vecht hij niet terug. Hij is niet gewelddadig, doet geen vlieg kwaad en wordt vrolijker en vriendelijker van een jointje op zijn tijd. Zelfs de gemiddelde kijker die fel tegen drugsgebruik en -smokkel is, zal gaan houden van Howard Marks. Dit komt doordat het beeld van drugs wel erg rooskleurig is. We horen hier niets over de negatieve effecten (die er wel zeer zeker kunnen zijn), maar zien letterlijk hoe Howards leven kleur krijgt wanneer hij voor het eerst een jointje opsteekt.

Er is geen plaats voor nuance in de film van Bernard Rose. De film is volledig pro-drugs. Het is een welkome afwisseling op de gemiddelde drugsfilms die wel erg negatief zijn. Toch zorgt de pro-drugsboodschap ervoor dat de film het gewicht en eerlijkheid mist van een film als Trainspotting, die zowel positieve als negatieve effecten van het drugsgebruik benadrukt. Dat is niet erg, want Mr. Nice lijkt meer te spelen op de lach dan op het drama. Dit komt ook naar voren in de stijl van de film die, hoewel soms erg low-budget, mooi gebruik maakt van cinematografische trucks en verschillende soorten filmstock om ons onder te dompelen in Howards belevingswereld. Wanneer de man urineert onder invloed van LSD blijken de opspattende bubels in het urinoir inderdaad een wonderschoon universum op zichzelf.

Met gevoel voor stijl weet Mr. Nice een zeer overtuigend pleidooi te maken voor de wondere wereld van de geestverruimende middelen, maar voor nuance of tegenlicht is geen enkele plaats. Dat maakt van deze film de pro-legalistatie-propaganda-tegenhanger van anti-drugs-propaganda als Reefer Madness. Beide zijn leuk, maar beide zijn ook ver bezijden de waarheid. De waarheid over drugs licht, zoals vrijwel elke waarheid, ergens in het midden.